26 Temmuz 2011 Salı

Şehir Keyfi Senin Neyine Vesayet?

New York'tan İstanbul'a geldiğimde annem, "şehir keyfi" diye bir online oluşumun müptelası haline gelmişti. Her sabah, kahvaltı öncesi ilk işi, dizüstü bilgisayarını eline alıp (zira ele alınacak denli minik bir alet kendisi) günün fırsatlarını en küçük ayrıntısına kadar inceliyordu. Cazib gelen bir fısat olduğunda, fırsattaki kurum her ne ise onu da bir güzel araştırmak gibi işini son derece ciddiye aldığını gösteren ritüeller geliştirmişti. Ayrıca 3-5 arkadaşından oluşan bir telefon zinciri de kurmuştu. Acaba Fatoş Altunizade'deki gayet merkezi bir restoranda mantı+çorba ya da salata+ev yapımı limonata+çay ya da kahve fırsatıyla ilgilenir miydi? Peki ya 2 seanslık el/ayak detoksu? Şu paketten muhakkak Emine ve Nurten'e de almalıydı...

Takdir edersiniz ki çok geçmeden bendeniz de bu ağa takıldım. Payıma düşen Vira Restoran'da kahvaltı, Mary's Cafe'de mantı mönü ve el/ayak detoksu oldu.

Bir sabah vakti Üsküdar sahiline bakan Vira Restoran'a gittiğimizde çocuklar gibi şendik. İçeride de in cin top oynuyordu. Boğaz manzaralı geniş terastaki masalardan sadece birinde bir kadın oturuyordu. Birşey de yemiyordu henüz... Neyse... Geçtik masamıza oturduk. Garson gelip servis açtı. Kahvaltı edeceğimizi söyledik. Evvela, tabii; dedi garson. Sonra, telefonla arayıp kuponla geleceğinizi söyleyen siz miydiniz?; diye sordu. Annem de onayladı. Zira gitmeden evvel yer var mı yok mu, diye denetlemek için aramak gerekiyordu. Bunun üzerine garson, üzgünüm efendim burası sizin yeriniz değil; diyerek servislerin açılmış olduğu caanım deniz manzaralı masamızdan bizi alıp alt kata indirdi. Alt katın girişi yolun diğer tarafında olduğu için yerimizi bilememiş, haddimizi aşarak üst kat girişini kullanıp 'normal' müşterilerin alanına tecavüz etmiş idik. Alt kat yol kenarıydı. Vızır vızır geçen arabalar, otobüsler, kamyonlar... Mekan camekanla kapalı olmadığı için birbirmizi duymamızı dahi engelleyen yüksek ve kaotik bir ses yığını kafamızı şişirmekle meşgulken kahvaltımızı bir an evvel yapıp çıkmak derdine düştük.

Bu deneyim esnasında aklıma takılan sorular şunlar oldu: Bu sınıfsal ayrımı hak edecek ne yapmış idik? Zira günün fırsatı olarak bu paketi internetteki portala sunan Vira Restoran şöyle bir not düşmemişti; Bu paketi satın alan müşterilerimiz alt katta servis görecektir. Biz de kendisine böyle bir paketi internette sunması için herhangi bir kampanya başlatmamış, ayaklarına kapanmamış, inanın ki yalvarır nitelikte herhangi bir jest ya da mimik dahi yapmamıştık.

Diğer bir soru ise; hangi aklı başında işletmeci, çok büyük ihtimalle tanıtım amaçlı giriştiği bu promosyonda hal-i hazırda üst kata yerleşmiş olan servisleri açılmış bulunan müşterilerini üstelik mekan bomboşken yerinden kaldırır? Belki bu aşağı kata indirme nezaketsizliğinden sonra kahvaltımızı başka bir mekanda yapmayı tercih edebilirdik, ancak o an sanırım bir tatsızlık çıkartıp annemin bize jest olarak sunduğu bu anı berbat etmek istemedim. Gururum kırıldı. Çok mağdurum.

Gelelim Mary's Cafe'deki mantı mönüsü maceramıza. Bu maceramızda bize Fatoş Abla da eşlik etti. Kendisi eşlik etmekle kalmayıp maceramıza oğlunu, yeğenini ve dahi uluslararası bir değişim programı kapsamında evinde misafir bulunan İtalyan bir genci de dahil etti. Şimdiden söyleyeyim çok kıymetli kafe işletmecileri, mantınız İtalyan arkadaşımızın testinden geçemedi. Malesef ülkemizin bu şahane lezzetini layıkıyla temsil edemediniz. Üzgünüz. Lütfen tekrar deneyiniz.

Mary's Cafe'deki bendenizi gülmekten neredeyse öldürecek olan uygulamaya gelince...

Mantımızı yiyip yanında da vaat edilen fakat orada bulunmayan ev yapımı limonata yerine fabrika yapımı meşrubatlarımızı içtikten sonra, İtalyan gencimiz dışında herkes Türk kahvesi istedi (İtalyan gencimizin Türk usulü demlenen çaya bağımlı hale geldiğini hemen belirteyim). Kahveler geldi. Bir an gözüm Fatoş Abla'ya kaydı. Kendisi garsona duyamadığım bir soru sormuştu. Cevabı ise şuydu: "Onlar kuponla gelmeyen müşterilerimize servis ediliyor". Acaba gene neydi paramızla satın alamayacağımız bu güzide şey? Şimdi bir saniye duraksayıp bununla ilgili bir tahminde bulunmanızı istiyorum. Bir işletmecinin, reklam amacıyla kendi rızasıyla katıldığı böylesi bir kampanyada aman ha! iflas etmeyeyim demek suretiyle 'normal olmayan' müşterilerinden mahrum ettiği o çok masraflı ekstra ne olabilir? Türk kahvesi içerken masanın altından yapılan ayak masajı? Kahvenin telvesine karıştırılan altın bir yüzük? Her yudumda yanağınıza öpücük kondurmak üzere özel olarak Arjantin'den getirtilmiş bıçkın bir delikanlı ya da şekilli bir hatun kişi?

Fatoş Abla, tam bizim kahve servislerimiz geldiği sırada karşı masaya da kahve servisi yapıldığını görür. Fakat bizim fincanlarımızın kenarında olmayan birşey karşı masanın fincanlarında mevcuttur. O da... lokumdur. Lokum. İşletmeci mantığının zirve yaptığı nokta! Derdimiz elbette ki yiyemdiğimiz lokum filan değil.... Hatta derdimiz de yok. Şahsım adına çok eğlendim bu uygulama karşısında.

Öyle sanıyorum ki eğer bu türden nezaketsizlikler, cimrilikler, kurnazlıklar yapılacaksa böyle bir promosyona girişilmemeli. Nihayetinde işletmeciler kendi rızalarıyla bir fırsat sunuyorlar müşteriye. Müşteri de bedavaya gelmiyor oraya... Sadece bir indirimi değerlendiriyor. Hiçbir işletmecinin kendi tanıtım politikasının faturasını müşteriye kesmek gibi bir lüksü olduğunu düşünmüyorum. Müşteriye kendisini gerçekten müşteriniz gibi hissettiremeyeceksiniz, böyle bir yükün altına girmezsiniz olur biter. Ne bendeniz, ne annem "Keşke Vira Restoran ya da Mary's Cafe bize bugün bir fırsat sunsa" diye ortak bir hayal kurmuş değiliz. Evet, kapılarının önünden geçmişliğimiz vardır. İlgimizi çekmemiştir, girmemişizdir; ya da o an başka bir mekanda bulunmayı canımız istemiştir... Neticede orada bulunmak bu, günün fırsatı hikayesine kadar bize nasib olmamıştır. Fakat keşke bu şekilde tanıtmış olmasaydı bu iki mekan bize kendini. Hep önünden geçtiğimiz, "birgün de şuraya gelip birşeyler yiyelim" dediğimiz bir yer olarak kalsaydı. Belki birgün kuponsuz gider, normal müşteri gibi muamele görür; böyle kim bilir ikinci kez bile gidebilirdik... Şu durumda bendeniz, Mary's Cafe'ye ikinci kez sadece kendilerine bir paket fıstıklı lokum sunmak için gideceğim.

New York'tan İstanbul'a dinlenmek için gelip gene bir memleket sorunuyla uğraşmak zorunda kalan kibrit kutusu'nu dinlediniz. Sağolun... Varolun...


varolmayan ülke

"(...)Fransa'da askerliğini yapmış bir adamla yapılan röportajı ilgisiz bir şekilde dinlemeye koyuldu. İki erkek kardeşini, üç kuzenini, en iyi arkadaşını savaşta yitirdiğini söylüyordu adam. Hiçbir öfke izi taşımayan, düşünceli bir sesle konuşuyordu. Bugünlerde gençlerin bu tür şeyler karşısında neler yapacaklarını düşündü. Mahkemeye verecek birini ararlardı. (Lindy kesinlikle öyle yapardı.) Bu ülkenin insanları çıktıkları yolun bir noktasında yaşamın bütünüyle mantıklı ve adil olması gerektiği gibi bir varsayım geliştirmişlerdi. Kötü rastlantı diye bir şey tanımıyorlardı, folik asit, hava yastıkları ya da onaylı emniyet kemerleriyle engellenemeyecek trajedilere yer yoktu."

Anne Tyler - Amatör Evlilik (syf. 346)
İngilizce aslından çeviren: Deniz Canefe